Intalacje c.o. i wodno-kanalizacyjne w domach jednorodzinnych

Dwa sposoby układania rur do wody

  • Układ trójnikowy
    Od przyłącza doprowadzającego wodę spoza budynku prowadzi się przewód główny, od którego odchodzą podłączenia do poszczególnych punktów poboru. Mogą być ułożone wzdłuż ścian prostopadle i równolegle do siebie. Wymagany kształt instalacji otrzymuje się, łącząc proste odcinki rur odpowiednimi kształtkami. Układa się je w bruzdach ściennych i przykrywa tynkiem. Jest to tak zwany układ trójnikowy.
  • Układ rozdzielaczowy
    Instalację wodną
    można też wykonać w systemie rozdzielaczowym. Przewód główny zasila rozdzielacz, od którego są poprowadzone osobne przewody do poszczególnych punktów poboru. Jeśli dom ma więcej niż jedną kondygnację, na każdym piętrze umieszcza się po jednym rozdzielaczu. Rury układa się w warstwie wylewki w podłodze, rzadziej w ścianie, a rozdzielacz montuje w szafce podtynkowej. Połączenie między rozdzielaczem a punktem poboru powinno być zrobione z jednego odcinka rury. Dzięki temu do minimum ogranicza się możliwość przecieków. Rury powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi, dlatego odcinki układane w podłodze umieszcza się w rurze ochronnej, tak zwanym peszlu.
  • Jak układać instalację wodną?
  • Do wszystkich pomieszczeń, w których będziemy korzystać z wody, trzeba rozprowadzić instalację wodną. Układa się ją tak samo – niezależnie od tego, w jaki sposób woda jest doprowadzona do domu (studnia, wodociąg).
  • Na kształt instalacji wpływa między innymi sposób podgrzewania wody. Gdy jest centralny (dla całego domu), w kotle lub podgrzewaczu, rurę z zimną wodą doprowadza się tylko do urządzenia grzewczego, a dalej do poszczególnych baterii układa się dwa równoległe przewody: jeden z ciepłą, a drugi z zimną wodą. Jeżeli punkty czerpalne są znacznie oddalone od kotła czy podgrzewacza, wówczas układa się jeszcze trzeci przewód – cyrkulacyjny. Dzięki niemu ciepła woda stale krąży w instalacji i jest dostępna zaraz po odkręceniu kranu. Gdy ciepła woda jest przygotowywana w podgrzewaczach zamontowanych bezpośrednio przy bateriach, rozprowadza się tylko rury z zimną wodą.

 

  1. Wykonywanie instalacji na etapie fundamentu i podłogi na gruncie

Na najwcześniejszym etapie budowy, gdy wykonuje się dopiero fundamenty i podłogę na gruncie, należy zrobić:

  • odprowadzenie ścieków poza budynek (przepust w ścianie fundamentowej);
  • rozprowadzenie rur kanalizacyjnych, które mają się znaleźć w gruncie pod podłogą;
  • doprowadzenie wody do budynku (na głębokości ok. 1,5 m, czyli pod ławą fundamentową);
  • doprowadzenie powietrza do spalania dla kominka i kotła (rury pod lub w podłodze);
  • doprowadzenie do budynku kabla elektroenergetycznego od złącza oraz kabla domofonowego, ułożenie kabli na potrzeby oświetlenia bramy itp. Do tych prac najlepiej wykorzystać koparkę, a i tak ją wynajmujemy, robiąc wykopy fundamentowe.

 

  1. Wykonywanie instalacji wymagające bruzd w ścianach

Na tym etapie radzimy zaplanować elementy wymagające bruzd w ścianach:

  • rury kanalizacyjne prowadzące do przyborów sanitarnych;
  • rury wodociągowe;
  • rury instalacji centralnego odkurzacza;
  • prowadzone pomiędzy kondygnacjami kanały instalacyjne (szachty) na potrzeby przewodów teletechnicznych (antenowych, sieci komputerowej, domofonowych). Taki pion najlepiej wykonać z rury o dość dużej średnicy, np. kanalizacyjnej 75 mm, a nie zwykłego peszla. Gwarantuje to zapas miejsca na nowe przewody w przyszłości.

 

  1. Wykonywanie instalacji elektrycznych

Ten etap, to czas na przewody przeznaczone do pokrycia tynkiem:

  • elektryczne;
  • teletechniczne (domofon, telefon, antena, sieć komputerowa itd.);
  • instalacji alarmowej.

 

  1. Wykonywanie instalacji ogrzewania podłogowego

Kolejny etap to rury ogrzewania podłogowego. Zaraz po ułożeniu i przeprowadzeniu ciśnieniowej próby szczelności, należy je pokryć jastrychem. Inaczej mogą łatwo zostać uszkodzone.

 

 

  1. Wykonywanie instalacji c.o. i centralnego odkurzacza

Ostatni etap obejmuje montaż urządzeń, np. kotła i odkurzacza centralnego. Lepiej się z tym zanadto nie spieszyć, bo łatwo o ich uszkodzenie w czasie rozmaitych prac wykończeniowych.

 

 

Kanalizacja

Instalacja kanalizacyjna służy do odprowadzania ścieków. Jest to bardzo ogólne stwierdzenie, zwłaszcza dopóki nie zdefiniujemy, co to znaczy „ściek”. A ściekami nazywamy nie tylko wodę zanieczyszczoną na skutek jej wykorzystania lecz także wody opadowe i skropliny.

Jeżeli podłączamy dom do systemu kanalizacji zewnętrznej, musimy zwrócić uwagę na to, czy system ten jest ogólnospławny czy rozdzielny. W systemie ogólnospławnym zarówno ścieki opadowe, jak i bytowo-gospodarcze odprowadzane są jedną rurą.

W przypadku rozdzielenia, ścieki bytowo-gospodarcze muszą być odprowadzane jedną rurą, natomiast opadowe drugą. Zaletą systemu rozdzielnego jest możliwość zrzucania ścieków opadowych bezpośrednio do rzek, nie powodując ich zanieczyszczenia.

Natomiast w przypadku kanalizacji ogólnospławnej wszystkie ścieki powinna przyjąć oczyszczalnia, co podczas burz i intensywnych opadów zmusza zakłady komunalne do odprowadzania ich nadmiaru bezpośrednio do rzeki, powodując jej zanieczyszczenie.

Wyprowadzenie instalacji kanalizacyjnej na zewnątrz budynku. Na rysunku pokazany jest schemat kanalizacji ogólnospławnej

 

Gdy nie mamy możliwości podłączenia własnej instalacji kanalizacyjnej do zewnętrznej sieci, ścieki bytowo-gospodarcze musimy gromadzić w bezodpływowych zbiornikach potocznie zwanych szambami lub budować przydomowe oczyszczalnie ścieków. Natomiast ścieki opadowe zazwyczaj możemy odprowadzać na teren posesji.

Wewnętrzną instalację kanalizacyjną wykonuje się jako grawitacyjną.

Ścieki w domu jednorodzinnym powstają:

  • w łazience (natrysk, wanna, umywalka, miska ustępowa, bidet i pralka);
  • w WC (miska ustępowa i umywalka);
  • w kuchni (zlewozmywak, zmywarka).
 
Ścieki można przetłoczyć, stosując kompaktowy zestaw pompowy połączony z miską ustępową
(fot. SFA)

 

Każdy z wymienionych przyborów sanitarnych jest źródłem powstawania ścieków. Zależnie od ich ilości dobiera się odpowiednią średnicę rury łączącej przybór z pionem. I tak, największa średnica – DN 100 – jest potrzebna do podłączenia miski ustępowej, a najmniejsza – DN 32 – do podłączenia umywalki lub klimatyzatora odprowadzającego skropliny.

Wszystkie podłączenia do przyborów sanitarnych mają syfony zapobiegające roznoszeniu się nieprzyjemnych zapachów występujących w instalacji kanalizacyjnej. Przewody te są podłączone do wspólnych przewodów zbiorczych zwanych pionami. Ścieki płynące pionami zbierane są z kolei w poziomach i odprowadzane do kanalizacji zewnętrznej.

Każdy pion kanalizacyjny musi być wentylowany, jego zakończenie powinno wychodzić ponad dach budynku i być zakończone wywiewką. Dopuszcza się stosowanie zaworów napowietrzających na zakończeniach niektórych pionów. Zawór napowietrzający pod względem konstrukcyjnym jest podobny do zaworu zwrotnego.

Wentylacja kanalizacji to wprowadzenie pionu kanalizacyjnego ponad dach budynku. Przynajmniej jeden pion kanalizacyjny w domu powinien być zakończony wywiewką

 

Umożliwia on dopływ powietrza z pomieszczenia do kanalizacji i jednocześnie uniemożliwia wydostanie się powietrza i zapachów z kanalizacji na zewnątrz. Zadaniem wywiewek i zaworów jest przeciwdziałanie powstawaniu podciśnienia i nadciśnienia w instalacji kanalizacyjnej podczas jej użytkowania. Dobra wentylacja pionów pozwala na likwidację hałasów i zapobiega opróżnianiu z wody syfonów znajdujących się przy przyborach sanitarnych.

 
W domowych instalacjach kanalizacyjnych najczęściej stosowane są syfony rurowe i z przegrodą. Do małych umywalek stosowane są syfony butelkowe

 

 

 

Instalacja kanalizacyjna najczęściej jest wykonywana z PVC i PP.

Rury do instalacji wewnętrznej mogą być wykonane z PVC i z PP
(fot. Wavin)

 

Materiały te charakteryzują się sztywnością i odpornością na występujące w ściekach substancje agresywne. Dodatkowo, są znacznie lżejsze od używanego dawniej żeliwa. Obecnie żeliwo stosowane jest jedynie w miejscach odbioru ścieków agresywnych o wysokiej temperaturze, gdyż źle wpływa ona na rury z tworzyw sztucznych.

Do wykonywania poziomów poza obrysem budynków dawniej wykorzystywano także kamionkę, ale wyparły ją tworzywa sztuczne z uwagi na lepsze parametry wytrzymałościowe. Przewody kanalizacyjne są łączone kielichowo z wykorzystaniem uszczelek z EPDM, gwarantujących trwałość i szczelność połączeń.

Rury kanalizacyjne z PVC dostępne są w dwóch grubościach ścianek. Rury o cieńszych ściankach stosujemy do ścieków o temperaturze do 60°C natomiast o grubszych – do 90°C, przy przepływie ścieków w czasie nie dłuższym niż minuta. Z powodu większej wytrzymałości na podwyższoną temperaturę PVC jest wypierane przez polipropylen PP.

Możliwość zastosowania bardziej wytrzymałego materiału jest szczególnie istotna w przypadku pralek automatycznych, zmywarek do naczyń i zlewów kuchennych, gdyż podłączenia powinny być wykonane z materiałów odpornych na temperaturę 100°C.

 

 

Uzbrojenie instalacji kanalizacyjnych

Urządzenia przeciwzalewowe – są niezbędne w przypadku podłączenia do zewnętrznej sieci kanalizacji ogólnospławnej. Uniemożliwiają zalanie pomieszczenia piwnicy w wyniku wstecznego przepływu ścieków. Niebezpieczeństwo takie powstaje w przypadku niezbyt głęboko ułożonego kanału ściekowego i wystąpienia obfitych opadów deszczu. Urządzenia przeciwzalewowe, zwane zamknięciami burzowymi, są to samoczynnie działające klapy. Montuje się je na, zlokalizowanym w piwnicy, poziomym odprowadzeniu ścieków z budynku.

 
Do odwadniania powierzchni płaskich wykorzystuje się wpusty (fot. Kessel)

 

Wpusty kanalizacyjne – służą do odprowadzania do kanalizacji ścieków opadowych. Wpustami podwórzowymi odbierane są opady z powierzchni terenu przylegającego do budynku. Na powierzchni jest osadzony żeliwny wpust z kratką, oparty na osadniku.

W domu jednorodzinnym mogą znaleźć się wpustypodłogowe potocznie zwane kratkami podłogowymi, zbierające brudną wodę w łazience lub pralni.

Syfony kanalizacyjne – elementy instalacji, w których znajduje się zamknięcie wodne, uniemożliwiające przedostawanie się gazów i zapachów z kanalizacji do pomieszczeń. Wszystkie przybory sanitarne należy łączyć z instalacją kanalizacyjną za pośrednictwem syfonów.

Obecnie najczęściej są to syfony z tworzywa sztucznego lub stalowe niklowane. Pod względem konstrukcyjnym rozróżniamy syfony klasyczne i syfony z przegrodą. Do podłączania pralek i zmywarek stosuje się syfony podtynkowe.

Piony kanalizacyjne

Pion jest przewodem głównym, zbierającym ścieki z przyborów sanitarnych za pośrednictwem podejść kanalizacyjnych. Powinien mieć jednakową średnicę na całej swojej długości. Średnica ta musi być równa średnicy największego podejścia podłączonego do pionu.

W przypadku domów jednorodzinnych średnica pionu wynosi standardowo 100 mm. Nad dachem pion zakończony jest wywiewką o średnicy równej lub większej od średnicy pionu.

 
W każdym pionie należy zamontować rewizję, przez którą można oczyścić zatkany odcinek instalacji

 

Średnica rur zależy od tego, czy podejścia są indywidualne, czy zbiorcze

 

W dolnej części instalacji, przed przejściem przewodu odpływowego w poziom kanalizacyjny, należy zamontować na pionie rewizję.

Wykorzystywana jest ona do przetykania zapchanych fragmentów instalacji. Piony należy prowadzić na całej ich długości bez zmian kierunku przepływu ścieków.

 

 

Przykanalik

Przykanalikiem nazywany jest przewód odprowadzający ścieki z nieruchomości do przewodu kanalizacji zewnętrznej lub zbiornika bezodpływowego. W skład przykanalika wchodzi główna studzienka połączeniowa i przewód kanalizacyjny.

Wewnętrzna sieć kanalizacyjna zlokalizowana w budynku i na terenie posesji aż do studzienki głównej jest własnością właściciela posesji. Natomiast przykanalik jest z reguły własnością odbiorcy ścieków i powinien być przez niego naprawiany oraz oczyszczany.

Instalacja kanalizacyjna w budynku i odprowadzenie wód deszczowych na zewnątrz

 

Przykanalik, zgodnie z przepisami, powinien mieć średnicę nie mniejszą niż 150 mm i być prowadzony ze spadkiem 2%.

 

 

Rynny

Sposób odprowadzania wód opadowych z dachu zależy od konstrukcji samego dachu. Najczęściej spotykane są budynki z dachem jednospadowym – i dwuspadowym, gdzie rynny mocowane są pod okapem połaci dachowej ze spadkiem 0,5% w kierunku rur spustowych.

Rury spustowe mocowane są do zewnętrznych ścian budynku i wykonuje się je najczęściej z tworzyw sztucznych lub blachy ocynkowanej. W budynkach zabytkowych stosowana jest miedź.

 

 

Hałas w instalacji kanalizacyjnej

Przepływające w instalacji kanalizacyjnej ścieki są źródłem hałasu w pomieszczeniach. Aby go zredukować, zaleca się stosowanie osłon lub otulin dźwiękochłonnych.

Źródłem hałasu są także przybory wykonane z blachy, np. wanny, zlewozmywaki. Z tego powodu należy ustawiać je na elastycznych podkładkach, w celu redukcji drgań.